Dit is een vreemde post. Twee jaar geleden, toen we in Colombia waren, ben ik al aan dit verhaal begonnen maar als je de Engelse en Spaanse bronnen onderzoekt, zijn ze zo verschillend dat je als Hollander eigenlijk niet meer 
weet wat je er mee aanmoet. Ik denk nu eindelijk een versie te hebben welke de waarheid dicht benaderd.
Een ander probleem waren de vele foto's die we in Colombia maakten. De foto albums op deze blog-site zijn onhandig en tijdrovend. Nu we onze SmugMug site redelijk aan het vullen zijn (1,275 foto's al ge-upload!) en ik doorkrijg hoe goed en makkelijk ik de foto's vanaf die site op de blog kan gebruiken, krijg ik er weer zin in. Probeer de eerstvolgende link maar eens, waar ik even snel alle foto's van Anna en Ian en hun boot de Gecko bij elkaar zoek ;-) Ook is het klikken op een foto veranderd: als je op de foto van het kasteel in deze post klikt, krijg je het complete foto album te zien. Als je de muis over de grote foto in het album beweegt, komt er een paneeltje tevoorschijn waarin je hogere resoluties kunt kiezen.
Op 27 september 2007 bezoeken we samen met (hier komt die link:) Anna en Ian van de Gecko het kasteel San Felipe in Cartagena de Indias, Colombia. Dit is het grootste verdedigingswerk ooit gebouwd in Amerika (noord en zuid). We hebben "Duran Duran" als gids ingehuurd en gaan vroeg op pad om voor de middag-hitte weer terug te zijn.
Al voordat we het fort ingaan wordt ons duidelijk dat er een goed verhaal bij hoort: het verhaal van Don Blas de Lezo... de "halve man". Ik ga proberen dit verhaal hier te vertellen.
De links hieronder verwijzen allemaal naar de Wikipedia. Ik heb de Engelstalige pagina's gelinkt omdat die het meest compleet zijn maar je kunt meestal de Nederlandse vertaling oproepen vanuit de linker kolom in Wikipedia. Als je dit verhaal interessant vindt, zijn de links een aanrader!
In 1689 werd Don Blas geboren in Baskenland. Zijn ouders zijn edelen en zoals toendertijd gewoonlijk, trad hij in dienst van de koning: als officier in het leger. Toen hij 15 was verloor hij z'n linkerbeen in de Slag van Valez-Malaga (tegen o.a. de Hollanders), daarna z'n rechteroog in de Slag van Toulon (tegen o.a. de Hollanders) en alsof dat niet genoeg was, verloor hij z'n rechterarm in de Belegering van Barcelona (je raad het al, o.a. tegen de Hollanders). Tegen die tijd was hij al een legende vanwege zijn moed en doorzettings-vermogen en bekend als "de halve man".
In 1740 komen Spaanse spionnen in Londen er achter dat Edward Vernon en Chaloner Ogle van plan zijn om het jaar daarop Cartagena aan te vallen. Als Sebastian de Eslava, de onderkoning van Cartagena, dit hoort, verzoekt hij Don Blas de Lezo om zijn vloot naar Cartagena te varen en de verdediging op zich te nemen. Don Blas had slechts 4 maanden om het leger van Cartagena te trainen en de strategie te bepalen. Dit leger was niet bijzonder groot: waarschijnlijk minder dan 6.000 man sterk en dat is inclusief slaven, indianen, kolonisten en ongeveer 500 Spaanse soldaten.
Op 15 maart 1741 komen de eerste drie Engelse schepen aan. Ze ankeren op de rede voor de stad en een dag later liggen er 186 schepen. Dat moet niet erg bemoedigend geweest zijn voor Don Blas... De Engelsen, onder leiding van Admiraal Edward Vernon, hadden 2070 kanonnen en 26.400 soldaten bij zich. Een van de regimenten was van Noord Amerika, onder commando van Lawrence Washington; de halfbroer van George Washington. De familie Washington was zo onder de indruk van Edward Vernon dat ze hun estate "Mount Vernon" noemden.
Na wat aftastende aanvallen begint op 1 april de Slag van Cartagena. De hoofdingang van de haven van Cartagena is Boca Grande, maar daar hadden de Spanjaarden een dijk gestort tot net onder de oppervlakte. De vloot moest dus door de kleine ingang Boca Chica, welke door drie forten werd verdedigd. Don Blas had een ketting voor de ingang gespannen, plus 4 oorlogs-schepen erachter geankerd als ondersteunende vuurkracht voor de forten. In de slag die hier werd geleverd raakte Don Blas gewond aan z'n goede been. Na drie dagen van zware gevechten besluit Don Blas om terug te trekken naar de volgende verdedigingslijn. De overlevenden werden naar de volgende twee forten gebracht: Castillo Grande en Manzanillo. Tussen deze twee forten had Don Blas zeven schepen afgezonken en nog eens twee oorlogsschepen geankerd. Na forse schade aan de Engelsen te hebben toegebracht werden ook deze twee schepen afgezonken om zo met de zeven anderen de doorgang af te sluiten. Helaas mislukte dit doordat de stroming een van de schepen wat opzij zet waardoor er een kleine opening overbleef. Don Blas viel terug op het kleine fort Boqueron maar dat werd snel vernietigd door de Engelsen. De verdediging was nu nog slechts het Castillo San Felipe. Dit kasteel is op een heuvel gebouwd en zo hoog dat Vernon z'n schepen erg dichtbij moest brengen om het te beschieten. Als hij dat zou doen plaatste hij z'n vloot echter direct in de vuurlijn van het fort wat gelijk stond aan zelfmoord (de eerste architect van het fort was een Hollander dus het was best slim opgezet ;-). Er bleef voor Vernon maar 1 optie open: de kanonnen en het leger aan land brengen.... het begin van het einde.
Op 5 april vindt de landing plaats en na een van de bloedigste veldslagen in de Britse geschiedenis wordt het klooster van La Popa veroverd. Dit ligt op een hoge heuvel en geeft zicht over de hele stad, zodat alle Spaanse bewegingen geobserveerd kunnen worden (maar het kasteel San Felipe ligt buiten het bereik van de Engelse kanonnen). Vernon denkt dat het een gelopen race is omdat er niets tussen hem en het fort is dat hem kan tegenhouden. Hij stuurt bericht naar Engeland dat de verovering een feit is en er worden zelfs medailles voor de overwinning gemaakt. De arrogante teksten daarop luiden: "Echte Britse helden veroveren Cartagena - April 1741" en "De Spaanse trots onderuit gehaald door Admiraal Vernon". Op die laatste medaille is te zien hoe San Blas capituleert aan Vernon. Het was blijkbaar niet goed genoeg om het van een halve man te winnen want voor de gelegenheid werd Don Blas met linkerbeen afgebeeld. Afijn, de laatste strijdkrachten worden aan wal gebracht en de aanval op het fort wordt van drie kanten tegelijk ingezet.
Beide kanten waren zeer gemotiveerd om te winnen. De Engelsen wisten dat er al 9 maanden geen Spaanse vloot naar Spanje was uitgevaren en dus zou het kasteel een fortuin bevatten. De Spanjaarden hadden echter niets om op terug te vallen en vochten om te overleven. De gehele dag werd er zwaar gevochten maar toen het avond werd was het de beurt aan Vernon om terug te trekken. Hij had niets bereikt en grote verliezen geleden. Een overgroot deel van zijn troepen was ziek met dysenterie, malaria en gele koorts. Sir Chaloner Ogle zelf had zo veel buikpijn dat hij niet meer kon functioneren.
Op 15 april besluiten de Engelsen dat het fort alleen kan worden veroverd door het vanaf de schepen te beschieten, maar dit was te gevaarlijk voor de schepen. Door ziekte waren de troepen niet in staat nog een directe aanval op het fort te doen. Alle materieel en manschappen werden terug aan boord gebracht en de voorbereidingen voor de aftocht naar Jamaica werden getroffen. Het duurde zowat een maand om alles zeewaardig te krijgen en om de veroverde forten te vernietigen, maar op 12 mei was de laatste Engelsman vertrokken en de Slag van Cartagena beëindigd. Uit het logboek van de Engelsen:
By honest count we lost 18,000 men dead, and according to a Spanish soldier we captured, they lost at most 200. Admiral One Leg with his excellent leadership and fire killed 9,000 of our men, General Fever killed a like number. When I last saw the harbor of Cartagena, its surface was gray with the rotting bodies of our men, who died so rapidly that we could not bury them.
In de nasleep sterft Don Blas de Lezo aan de beenwond die hij opgelopen had. De Engelse medailles werden snel ingetrokken en er kwam een verbod om de nederlaag openbaar te maken. Zelfs vandaag de dag, zijn de Engelsen deze wellicht bloedigste nederlaag "vergeten".
En zo eindigt het verhaal van een "halve man" die een machtige Engelse vloot en een leger met 4x zo veel soldaten versloeg. Zijn standbeeld staat trots voor het Castillo San Felipe en de Engelse herdenkingsmunten worden honend in het groot getoond.
Ik vindt deze geschiedenis erg interessant, zeker na het "ontdekken" van Nederlandse bouwsels op de eilanden voor de kust van Venezuela en vooral na het lezen van het boek "The Island at the Center of the World" van Russell Shorto met daarin het "ware" verhaal over de Nederlandse geschiedenis in Nieuw Amsterdam & Nieuw Nederland. Ook daar zijn grote verschillen met de "oude" geschiedenis boeken naar boven gekomen. Tijd om wat geschiedenisboeken te herschrijven dus!
Groetjes uit Panama,
Nick & Josie.
Reacties