s/v Jedi

De boot droog deel 2

Ahoy landrotten,

Het dekzeiltje uit ons vorige bericht blijkt zo goed te werken dat we enthousiast aan deel twee zijn begonnen. Naast de dekluiken hebben we natuurlijk ook patrijspoorten. Deze kunnen naar binnen open klappen en zorgen zo voor ventilatie wat vooral in de kombuis tijdens het koken erg aangenaam is. Helaas gaat dat niet door als het regent want het kookfornuis wordt meteen geblust door binnenstromend water. Elke fabrikant van patrijspoorten kan hiervoor regenkappen leveren maar natuurlijk niet voor de onze omdat die wederom erg groot zijn. Een nieuw project dus en laat ik maar met de eerste twee foto's beginnen:

Ik heb de foto's dit keer wat kleiner gemaakt. Als je er op klikt krijg je een pop-up venster met een grotere versie. Je moet dan wel de pop-ups voor onze site toestaan als je een pop-up-blocker gebruikt.

Het worden eigenlijk markiesjes; met een frame dus. We kozen voor 5mm triplex en ronde latjes van 8mm van populier-hout. Op de eerste foto wordt alles op maat gezaagd, waarna we het van een laag epoxy hebben voorzien en geschuurd. De epoxy (West System 105 met slow hardener) wordt door het hout opgenomen waardoor het veel sterker en waterdicht wordt. Op de tweede foto is te zien hoe we de 3 onderdelen eerst met een 5-minuten epoxy aan elkaar lijmen. Hiervoor gebruiken we de G5 epoxy van de Gougeon Brothers (van West System) en een beetje 405 filler (filleting blend) van West System. De constructie is dan nog erg zwak maar het zit in ieder geval aan elkaar zodat we een forse fillet met de normale 105 epoxy van West System kunnen aanbrengen:

Op de 3e foto is zo'n afgewerkte fillet te zien.Omdat we in de tropen zitten gebruiken we de slow hardener en ook hier de 405 filler ("pindakaas consistency"). Met een stukje schuurpapier en de onmisbare Dremel tool wordt de fillet na 24 uur uitharden "netjes" afgewerkt. De verbinding is nu sterker dan het triplex zonder dat een schroef of spijker (roest) is gebruikt. Achter de 4e foto gaat een heel dilemma schuil: we hebben het frame gevernist. We hebben dit gedaan om de epoxy tegen UV te beschermen en daarvoor gebruikten we de lokale "marine rated" vernis. Zo'n bus van een liter kost net 5 dollar, zeg maar EUR 3.50 en dat klinkt me erg goedkoop. Ook gebruikten we zo'n stom kwastje van schuimrubber die we nooit in NL zagen maar hier overal. Dat werkt prima overigens. Het dilemma is dat dit het eerste en enige vernis-werk aan dek is want vernis betekend onderhoud en dat moeten we zo veel mogelijk voorkomen natuurlijk. De zon kan echter niet direct op het hout komen omdat er canvas omheen komt maar we denken dat zelfs de indirecte straling te veel is voor de epoxy. West System maakt overigens ook een hardener (ja er sluipen weer Engelse woorden in) met UV filter maar die is hier natuurlijk niet te koop, anders hadden daar voor gekozen i.p.v. vernis. Na 24 uur drogen plakte de vernis nog; wat een ellende als je het uitharden van epoxy gewend bent. Omdat we ongeduldig zijn ging toch het canvas er op, wat ondertussen al een tijdje klaar lag:

De linker-foto hierboven geeft een overzicht van het canvas werk. De gaatjes in het triplex zijn dus voor naald en garen en ondertussen eten we een lekkere "casa tamal de pollo chico". Dat is een populair gerecht hier en betekend zoiets als "het huisje van een dichtgevouwen maisblad waar het haantje woont". Zo'n "tamal" kost hier in de supermarkt EUR 0.45 en je mikt ze zo in de magnetron!
Het stuk aluminium is een speciaal profiel voor een bolt-rope constructie. In het canvas zit een touwtje (een pees) ingenaaid en dat kun je in het profiel schuiven. Wij gebruiken hiervoor een kant en klare boltrope-tape welke aan het canvas is bevestigd. Voor de zijkanten maken we weer gebruik van drukkers. Op de rechterfoto is het canvas ook aan het ronde latje bevestigd en is het geheel klaar voor bevestiging aan dek:

De eerste foto aan dek laat twee patrijspoorten zien waarvan eentje met de nieuwe regenkap. Het aluminium profiel is met een goede kit (wij gebruiken altijd Life-Calk van Boat-life wat een poly-sulfide basis heeft) en 4 schroefjes op het fiberglas bevestigd. De positie van de drukkers markeren we door wat lipstick aan de drukkers op het canvas te doen en zo op het fiberglas te stempelen. Het deel van de drukkers dat op het fiberglas wordt geschroefd wordt tevens met dezelfde kit vastgezet.

Water dat van het pilothouse afstroomt moet nu over het aluminium profiel en dan over het canvas heen. Het kan er niet meer achter lopen en bij de patrijspoort komen. Zolang de regen niet onder de kap door omhoog en naar binnen kan waaien zou alles zelfs met de patrijspoort open droog moeten blijven. De opening onder de kap is net zo groot als de opening van de patrijspoort zelf.

De kap zit er nu al twee dagen op en werkt perfect: het heeft geen druppel meer geregend! Maar ook de zon wordt tegengehouden. Onze infra-rood thermometer laat zien dat de patrijspoort zonder kap 31.2 graden Celcius is en degene met kap 29.4 graden. Dat scheelt toch weer lekker. Nu moeten we er nog twee maken ;-)

In de vorige posting hebben we een lijstje met tips geplaatst. Daar voeg ik aan toe dat ook een goed nietmachientje onmisbaar is. Het canvas is erg dik en vooral stug wat omzoomen op de machine niet gemakkelijk maakt. Wij hebben de professionals afgekeken en nieten eerst de zoom er in en trekken na de run door de machine de nietjes er weer uit. Een hand-nietmachientje (i.p.v. een buro-model) werkt het makkelijkst.
Voor dit project hebben we het dunnere V69 polyester garen en naald no. 16 gebruikt omdat de stiksels natuurlijk veel minder te lijden hebben dan voor een grote tent zoals het vorige project.

Groetjes uit een zonnig Panama!
Nick & Josie.

De boot droog houden in het regen-seizoen

Iedereen met een boot heeft het wel eens meegemaakt: Je bent net even van de boot als het hard gaat regenen en je beseft dat de dek-luiken nog open staan. De eerste keer dat het ons op de Jedi overkwam was de meest dramatische vorm ervan: 2003 in Grenada: Josie en ik zitten braaf ons theoretische deel van het examen voor zendamateur te maken als er een enorme tropische regenbui losbarst. Het regende zo enorm hard dat de herrie op het dak zelfs geschreeuw naar elkaar overstemde. Josie en ik keken elkaar aan en we wisten het allebei: de luiken staan nog open... boot ligt een baai verderop voor anker... nu weggaan betekend toch te laat aankomen en gefaald voor het examen... dus maar blijven zitten.

Tussen het theoretische- en het praktijk-deel (morse) hadden we even tijd om op de boot te gaan kijken en uiteraard troffen we een drama aan, mede geholpen door het feit dat we enorm grote luiken hebben van 80x80 cm. Sinds die tijd gaan alle luiken dicht als we van boord gaan, al is het een stralende dag en zijn we maar 5 minuten weg. Ook sinds die tijd zien we op andere boten heel vernuftige dek-zeiltjes die zelfs bij regen en open luiken toch de boel droog kunnen houden.

Nu even een fast-forward van 5 jaar en we zitten in Panama tijdens het regenseizoen. Het regenseizoen hier slaat echt alles, nog veel erger dan Trinidad. We hebben 50mm regen in een kwartiertje gezien: de wegen zie je dan niet meer; het zijn rivieren geworden! Wij zouden natuurlijk de luiken potdicht houden ware het niet dat we een airco-unit op dek hebben staan die op vernuftige wijze de gekoelde lucht naar binnen blaast. Een airco is hier geen luxe; zonder airco staat er binnen een maand een laag schimmel in je boot. Nu hebben we een mooie ingebouwde airco die het prima doet, maar die verbruikt 2x zo veel energie en we betalen $0.33 per kWh... en we zijn Hollanders, vandaar de airco aan dek (een 8kBTU raam-unit kost hier maar EUR 100.- !!). We hebben er twee zeiltjes boven gespannen maar nu toch al een paar keer een waterval meegemaakt. We waren onlangs een weekje op vakantie naar Florida en de boot-en-katten-oppas trof na een stortbui een doorweekte bank etc. Dit was voor ons de druppel die het luik liet overlopen en een nieuw boot-project kwam met stip bovenaan de lijst te staan: wij willen ook een dekzeil dat alle regen (en zon) weerstaat zodat we met de luiken open zelfs de Panamese regen buiten houden.
Na een dag zoeken in Panama City vonden we de winkel die Sunbrella verkoopt (Alle links openen in een nieuw venster en verwijzen naar de betreffende produkt-pagina bij de leverancier Sailrite). Sunbrella is een Amerikaanse soort canvas-materiaal die aan deze kant van de Atlantic als superieur wordt beschouwd. We kochten de hele vooraad in de kleur "oyster" op (2e keus rest-stukken maar wel erg goede prijs). Ook webbing (band om randen te verstevigen) was beschikbaar en de rest hebben we op voorraad aan boord dus de klus kon van start. Op de eerste foto is te zien hoe de laatste details worden aangebracht, zoals een stuk kalfs-leer om schavielen te voorkomen. (ook een nieuwe klus-hoes om de tafel... de oude was versleten!).

Op bovenstaande foto's is het eindresultaat te zien. De "tent" is uit drie delen opgebouwd; een bovenkant welke dmv een webbing-frame super-strak gespannen is op een hand-reling, plus aan elke kant een zij-flap welke onderaan met drukkers op het fiberglas vastgezet is.
Het moeilijkste van de klus was de midden-naad welke over de gehele lengte van 4 meter loopt en welke absoluut waterdicht moet zijn. We hebben hiervoor de zgn. "seam-stick" gebruikt, wat de enige manier is om deze naad in 1 keer te stikken door 4 lagen materiaal. Seam-stick is een drager van papier met daarop een kontakt-lijm. Nadat je met een strijkijzer een strook seam-stick hebt aangebracht, kun je de drager verwijderen waarna alleen het lijmlaagje achterblijft, waar de volgende laag materiaal weer met het strijkijzer op vastgezet wordt. Het nadeel is dat tijdens het stikken lijm op je naald komt, maar met de industriele machine is dat geen probleem. De machine ging op de kopse kanten zelfs moeiteloos door 8 lagen Sunbrella plus 2 lagen webbing! Lof voor de Sailrite machine. Voor het eerst hebben we ook veel de zigzag steek gebruikt, wat alleen de duurdere Sailrite machine kan.

Tips voor degenen die zelf canvas-werk aan boord willen doen:

• Gebruik dik polyester garen zoals voor zeilen wordt gebruikt. Voor donkere kleuren zijn we overgestapt op dit Profilen garen. Voor canvas gebruiken wij V92 garen waarmee je na 20 meter al je onderspoeltje leeg hebt, minder bij zigzag! Gelukkig kun je kant en klare spoeltjes kopen.
• Gebruik een hot-knife voor het snijden van het materiaal. De enige goede is een professionele zoals de Duitse "Engel". Met mes en ondervoet kost die $250.- maar dat is snel terugverdient.
• Zorg dat het canvas erg strak gespannen kan worden zodat het niet kapot wappert bij stevige wind en er geen water in kan blijven staan. Je kunt het alleen zo strak spannen als je met webbing versterkt. Wij gebruikten bij deze tent duims-brede webbing maar ook 2-duims wordt vaak toegepast (dat is zoals autogordel maar dan nog dikker). Hoe hoger de tent van het dek komt, hoe sterker hij moet zijn.
• Hou rekening met plaatsen waar het kan schavielen en bescherm het canvas daar met een stuk leer of vinyl.
• Bepaalde Pfaff of Bernini naaimachines kunnen ook voor zeilen en canvas worden gebruikt maar leggen het nog steeds af tegen een speciaal daarvoor ontworpen machine. Lees hier waarom. De Sailrite Ultrafeed is de kleinste machine voor dit werk en meteen de grootste en zwaarste die je aan boord zou willen hebben. Bij een Sailrite machine moet je in ieder geval de volgende accesoires kopen: het monster (vlieg)wiel (is heel zwaar waardoor je ook langzaam door dik materiaal kunt stikken), elke soort voet (naast de standaard voet zijn dat er 3 extra: links en rechts voor ritsen en een zgn. leer-voetje dat minder ruw is en dus voor alles wat minder ruig door de machine moet nodig is, zoals kleding, vinyl etc.) en plenty naalden in elke maat en soort want die zijn lokaal moeilijk verkrijgbaar (het zijn industriele naalden zonder het "platte kantje".
• Zorg voor een forse voorraad materiaal voor bevestigingen zoals drukkers, twist-lock, RVS spur-grommets, klittenband en ritsen.
• Als je door vele lagen canvas of bijv. leer wilt knippen heb je een echte schaar nodig.
• Gebruik een hand niet-machientje om de zomen eerst te nieten. Na het stikken trek je de nietjes er met een kleine schroevedraaier weer uit.

Overige materialen zijn vaak lokaal verkrijgbaar. Gelukkig verzenden leveranciers zoals Sailrite alles wereldwijd. Onze ervaring is dat zelf doen ongeveer 30% kost van laten doen, een enorm verschil dus en vaak heb je bij de eerste klus al de naaimachine en andere tools terugverdiend.

En nu de vraag of we de regen buitenhouden.... op een paar druppels na wel. Hoe het in hemelsnaam mogelijk is dat er nog iets naar binnen komt is een raadsel maar het is in ieder geval geen probleem meer en we merken ook dat het koeler is als de zon schijnt, dus: groot succes!

Groetjes uit Panama,
Nick & Josie.