In Nederland heeft elk jacht een ligplaats aan een steiger of zelfs een mooie box in een jachthaven. Vertrekkers zijn "op zoek naar iets anders" en worden na vertrek op hun wenken bediend: De jachthavens worden steeds zeldzamer en in de Caribbean is een marina vaak een steiger waar je net nog je bijboot kunt aanleggen. Er wordt geankerd! Het volgende geldt voor een zeiljacht vanaf 30 voet:
Ankerlier; Een ankerlier heb je echt nodig. Een electrische ankerlier is zeer aan te bevelen en vanaf 40 voet noodzaak. Het is erg handig om een uitvoering met zowel kettingwiel als kaapstander te hebben. Je hebt dan nl. meteen een electrische lier die gebruikt kan worden om bijv. de bijboot op te hijsen (tegen diefstal) of aan dek te hijsen voor als er gezeild moet worden, of om iemand de mast in te hijsen voor onderhoud aldaar. In slechtere omstandigheden kun je jezelf van een ondiepte of rif trekken. Zorg dat de vrijloop goed werkt want dat is de beste manier om te ankeren (ipv. electrisch omlaag).
Ankerketting; Dus geen ankerlijn. Nu moet ik toegeven dat ik in de Caribbean toch regelmatig kleine jachten zie met enkel een ketting-voorloop van een meter of 6 en de rest lijn. Dat kan dus wel.... ik zie echter ook vaak jachten met een krabbend anker of jachten die enorm achter hun anker liggen te gieren en dat zijn meestal die jachten die lijn ipv enkel ketting gebruiken. Een lijn geeft ook problemen als die achter een rots of stuk koraal komt en dan snel kan doorschavielen. Hoeveel ketting dan? met 40 meter kom je een eind maar niet overal. Als je niet meer mee kunt of wilt nemen, zorg dan dat je snel kunt verlengen met lijn. Of, als je ankerlier dat toelaat, splits die lijn dan alvast aan de ketting. Denk aan 50 meter lijn. De beste (en duurste) lijn hiervoor is de 8-strengs gevlochten lijn. Die kinkt nooit en is zeer goed aan een ketting te splitsen. Vaak is het nodig om grotere begin- en eind-schakels aan de ketting te laten lassen. Laat dat door de fabrikant doen.
Neem nog wat extra stukken ketting mee; twee lengtes van 3 meter met passende sluitingen welke om betonnen palen, mangrovewortels etc. gezet kunnen worden zodat de lijn niet doorschavielt; en een paar lengtes van 6 meter welke als voorloop gebruikt kunnen worden (extra ankers) of om twee ankers te koppelen om in een zgn. tandemconfiguratie te ankeren. Deze stukken ketting hoeven niet op de ankerlier te passen.
Anker; Welk anker en hoe zwaar? Als hoofdanker is een Danforth of Fortress of soortgelijk niet bruikbaar (lees onbetrouwbaar). Wij hebben zelf mogen ervaren dat het loskwam tijdens een bui met 180 graden draaing van de wind. De beste keuze is een Delta, Bruce, Rocna, Kobra of CQR. Zorg wel dat het geen imitatie is want die werken meestal veel slechter of worden al snel kromgetrokken waarna het anker niet meer wil ingraven. De almachtige CQR doet het in de Caribbean -slecht-... je leest het goed: slecht. Ook een bugel-anker is meer hype dan houdkracht. Mijn persoonlijke mening in de volgorde van goed naar minder goed: Rocna, Kobra, Delta, Bruce, CQR. Een Kobra anker kun je echter niet in grote maten krijgen en een Rocna moet vaak vanuit Nieuw Zeeland verscheept worden. Een Delta is wel goed verkrijgbaar en minstens tot 50 Kg.
En zo komen we op de afmetingen. De meeste vertrekkers nemen het zekere voor het onzekere en nemen 1 maat groter dan de advies-maat uit de tabel vd fabrikant. Dat is dan het zgn. stormanker volgens die fabrikant. Als ze al aangeven wat zij onder "storm" verstaan (de kleine lettertjes bij de tabel) dan zie je daar 30 knopen wind staan. 30 knopen .... dat heb je in de Carieb al op een mooie middag! De nieuwkomers in de Caribbean gaan dan ook vaak aan de haal en staan dan sip naar de enorme ankers van de "2e-jaars" jachten te kijken.
Doe dat dus anders: meet bij de anker-roller wat het grootste anker is dat erop past. Denk dan na wat je moet veranderen om nog groter te gaan. Steve Dashew (de ontwerper van onze boot) stelt: als de mensen op de steiger in de lach schieten als ze je grote anker zien ben je op de goede weg. Bestel dan nog een maat groter als je durft. Dan blijf je wellicht nog liggen tijdens een forse bui met het anker in een dun laagje zand over rots of dood koraal. De ankergrond is niet altijd diep zand of klei! Een zgn. lunch-anker neem je gewoon niet mee.
Wat voorbeelden van maten: 40 voet jacht: 30 Kg Delta of een 30-40 Kg Bruce (om de mindere houdkracht te compenseren). 50 voet jacht: 50 Kg Bruce. De Jedi is welliswaar 64 voet maar weegt slechts 22 ton. Ons hoofdanker is toch een enorme 80 Kg Bruce en die heeft de boot op z'n plek gehouden in Hurricane Ivan met 120 knopen wind. Wij slapen goed, ook als er een bui langskomt!
Tweede anker; En dat lijstje kan aangevuld worden met 3e, 4e anker enz. Neem minstens 3 ankers mee. Als het eerste anker zo groot is als hierboven beschreven dan zijn de Fortress ankers als 2e anker erg fijn vanwege het lage gewicht en ze zijn te demonteren in hanteerbare onderdelen. Een echt stormanker (als 2e anker gezet) is dan de FX-85 van Fortress. Vanaf 50 voet kun je zelfs de FX-125 overwegen; als wij die in onderdelen uit de bilge halen weet iedereen gelijk dat we het slechte weerbericht serieus nemen!
Het 3e anker is een maat kleiner dan het eerste en een ander type. Als je bijv. een 50 Kg Delta als primaire anker hebt, kies je een 30-40 Kg Bruce. Met dit anker moet je het doen als je het eerste door welke reden dan ook kwijtraakt (vast onder een rots, ketting gebroken of met ketting en al verdwenen etc.) Sommigen nemen een Yachtsman/Fisherman anker.
Een vierde anker zou een kleine Fortress zijn om een lijn op het strand te zetten als er geen palmboom staat en het vijfde anker is een heel kleine danforth voor de bijboot. Neem geen paraplu-ankertje mee voor de bijboot en ook hier is een korte kettingvoorloop nodig!
Kettingstopper; Als het enigszins mogelijk is: monteren. Er komt een dag dat deze de boot redt. Zorg voor een enorme backing-plate onder het dek (net als bij de ankerlier) of nog liever een dwars-schot. Wij zijn erg gecharmeerd van de Maxwell kettingstoppers.
Snubber; Veel vertrekkers weten niet wat dit is (wisten wij ook niet). Het is een stuk 3-strengs polyester lijn van een meter of 6 met daaraan een kettinghaak die goed op de ketting past. Na het ankeren zet je de haak op de ketting en het andere eind op een kikker en vier je de ankerketting verder uit totdat deze in een losse boog hangt. De lijn vangt dmv. de rek de schokken op waardoor het anker minder snel uit de bodem wordt gerukt. Zorg er voor dat de ketting nooit strak komt te staan, ook niet als de snubber uitrekt tijdens een harde windvlaag (dit touw rekt zo 30%) Maak er een paar en neem de lijn 1 maat dunner dan de maat van de (verleng-) ankerlijn. Gebruik de mooie rvs kettinghaken en verder enkel touw-werk. Als de 3-strengslijn niet door het oog vd haak past splits je gewoon een klein oog aan de lijn en gebruik je dun spectra vijf-dubbel (lashing) als sluiting. Lijn roest niet.
Een snubber schavielt vaak daar waar hij door een kluisgat naar buiten wordt gevoerd. Je kunt bij de brandweer om een stuk oude brandweerslang vragen (die moeten ze vaak vervangen) wat een erg goede bescherming geeft. Wij geven er de voorkeur aan om de lijn te laten slijten en regelmatig te vervangen. We varieren vaak de positie op de kikker zodat hij steeds op een ander plekje slijt.
Sluitingen en wartels; Een gegalvaniseerde ankersluiting met daarin gestanst de maximum working-load (MWL in tonnen). Wat de verkoper in de winkel ook zegt, die bestaan echt en als dit er niet in staat gestanst is de sluiting niet getest.
Als je een high tensile ketting gebruikt, past de pin vd sluiting niet door de schakel vd ketting. Dat is de reden dat je een grotere begin- en eind-schakel op de ketting moet laten zetten (aan beide kanten zodat je de ketting om kunt draaien halverwege vervanging). Ook dus bij die extra 6-meter lengtes of je neemt daar een grotere maat standaardketting voor. Gebruik geen rvs anker-connector als je geen rvs anker en rvs ketting hebt.
Een wartel is niet nodig. Nogmaals: een wartel is niet nodig en een extra risico. Na ons hurricane avontuur was de ankersluiting vervormd en de wartel niet. Dat is precies andersom dan alle boeken vertellen. We hebben de sluiting door moeten zagen en hebben het opgelost met een nog grotere sluiting en de wartel weggelaten. Geen probleem en zelfs deze enorme sluiting loopt soepel over de ankerroller. Een draaing in de ketting lost zichzelf op als het anker uit de grond komt. Een nieuwe ketting draai je met de ankerlier de ankerbak in.
Het uiteinde van de ketting dat niet aan het anker zit moet met een erg sterke lijn (spectra) verlengd worden zodat de ketting nooit in z'n geheel uit kan lopen en overboord verdwijnen. Maak dit stuk lijn zo lang dat het al wel voorbij de ankerlier komt zodat het in geval van nood daar doorgesneden kan worden. Dat is waarom je dat mooie dure zakmes nodig hebt!
Ankerbak; De meeste ankerbakken werken niet. Bij inhalen stapelt de ketting op tot deze de lier bereikt en die blokkeert. Je moet die ketting-toren dan omver trappen om weer verder op te kunnen halen. Meestal is dan de ketting al van de lier gelopen en ligt het hele zaakje weer overboord. Als alles er eindelijk inzit loopt het met uitvieren weer vast. Bij veel jachten is er geen andere keuze dan hier handig in worden.
Als er ruimte voor is kun je de lier verder naar achteren plaatsen zodat er meer ruimte onder de lier ontstaat. Een hoge smalle bak (bijv. 30 x 30 x 100 cm) is ideaal. Als je dan onderdeks een stuk uitlaatslang aan de lier monteert tot net boven de bak, voorkom je (modder)spetters en loopt de ketting altijd zonder ingrijpen naar binnen en naar buiten. Een 30 cm diameter rioolpijp is perfect. Zorg voor een aantal afvoergaten onder in de bak van minstens 20 mm diameter. Als de onderkant vd bak onder de waterlijn zit (en dat zit 'ie met zo'n hoge bak) gaat dat dus de bilge in of zo'n mooi tankje/pomp combinatie voor een douche van bijv. Rule. Ook krijg je een stuk ketting dat over dek loopt tussen de lier en de ankerroller. Je hebt dan meteen de ruimte voor een kettingstopper en wij hebben een baan Treadmaster om het dek tegen de ketting te beschermen (noodzaak!)
Gewichten en verhoudingen; Ik adviseer dus een enorm zwaar hoofdanker. Voor grote (of zware) jachten die wat gewicht mee kunnen dragen is een Bruce ideaal. Door een grotere maat te nemen is de houdkracht minstens zo groot als de andere opties en de drie klauwen van een Bruce doen ook nog wat op een rotsbodem waar de rest het laten afweten (met een Delta als hoofdanker is dat vaak een reden om een Fisherman/Yachtsman als 3e anker te kiezen: die doet het ook op een rotsbodem). Kies voor alles (behalve de rvs kettinghaak van de snubber) gegalvaniseerd staal. RVS kettingen en ankers zijn voor jachten in marina's.
Alles bij elkaar kan erg zwaar worden maar daar is nog wat aan te doen: neem een zgn. high tensile ketting. Wij hebben ervaring met de Amerikaanse types en die van de fabrikant Acco chain in het bijzonder. Een standaard ketting is dan van het BBB type ofwel Grade 30 (staat "BBB" of "G3" op elke schakel). Je kunt echter een high tensile, Grade 40 kiezen. Die is sterker waardoor je meestal met een kleinere maat kunt volstaan! Er zijn nog veel sterkere ketting-types: wij hebben een Grade 70 ("G7") waardoor we met 3/8 inch (10 mm) wegkomen. Hierdoor kun je veel gewicht besparen of meer ketting meenemen want deze neemt dus ook veel minder ruimte in beslag in de ankerbak! Wij hebben 350 voet (dikke 100 meter) ketting aan boord.
In de volgende "tip uit de tropen" een verhaal over ankermethodes.
Ciao!
Nick.
Beste Nick en Jose,
Leuk om de verhalen zo eens terug te lezen, heel gedetaileerd en veel informatie; Topie.
Als alle goed gaat komen we binnenkort weer een biertje halen en gezien het feit dat we nu zonder nageslacht komen heb ik eindelijk tijd om eens uitgebreid te komen buurten! Ik zie er naar uit, Groeten Klaas.
(ps. die tip voor het leggen van een paalsteek uit de hand was heel goed, misschien wat voor je blog?)
Geplaatst door: Klaas | 02 oktober 2006 om 06:51
hoi nick en jose,
even een groet vanuit whangarei waar we op de kant staan voor 'groot' onderhoud: ows zandstralen met nwe epoxylagen en anti fouling, en nu we toch op de kant staan en aan het afplakken zijn, ook maar 'even' de romp meenemen....
verderr alles oké; komend seizoen via indonesie naar maleisie/thailand. bij jullie ook alles oké? groetjes, hans en annelies libertijn II ps de 'eagle's wings' ligt hier bij ons in riverside marine
Geplaatst door: hans oudman | 19 februari 2009 om 20:08
Hoi, we hebben elkaar maar kort ontmoet op Curacao maar we zijn op jullie blog gekomen op zoek naar Annelies van de Libertijn II. We hebben een boek "Lucifer" van haar en weten niet wat ermee te doen. We zijn nu nog in Nieuw Zeeland. Via onze website kan ze ons contacten. Happy sailing van Happy Monster,
Hans en Dory
www.happymonster.nl
Geplaatst door: Hans en Dory | 10 november 2009 om 23:17
Ahoy Happy Monster!
Ja, ik heb even gezocht maar kan zo snel hun Email adres niet vinden. Nou denk ik dat Annelies er wel overheen komt als je het boek op een exchange omruilt ;-)
We hebben een paar foto's van hun op onze SmugMug site: http://sv-jedi.smugmug.com/keyword/libertijn%202#712569182_eViE3
groetjes,
Nick.
Geplaatst door: Nick Vermeulen | 14 november 2009 om 10:14
Hey Happy Monster,
Ik heb toch het email adres van Hans gevonden, maar ik durf het hier niet te posten vanwege de spam bots. Als je ons een Email stuurt is dat geen probleem. Mijn adres vindt je hier: http://sv-jedi.smugmug.com/Boats/Sail-boats/Jedi/Jedi-travels-placeholder/711395300_Yq3NJ-L.jpg
groetjes,
Nick.
Geplaatst door: Nick Vermeulen | 14 november 2009 om 10:40